Bytomskie klimaty - pl. Klasztorny: „Cisza wieków na Placu Klasztornym”

 

Plac Klasztorny w Bytomiu to jedno z najstarszych i najbardziej klimatycznych miejsc w mieście. Jego nazwa pochodzi od klasztoru Franciszkanów, który został tu założony już w XIII wieku. Przez wieki plac pełnił funkcję centrum duchowego i społecznego — skupiał życie religijne, edukacyjne i charytatywne.

Klasztor i kościół św. Wojciecha to główne zabytki tego miejsca. Ich architektura łączy elementy gotyku i baroku, z charakterystycznymi reliefami i portalami. W XIX i na początku XX wieku Bytom przeżywał rozkwit, co widać w otaczających plac kamienicach — pełnych secesyjnych detali i klasycznych fasad, które nadają miejscu elegancji i głębi. Plac był świadkiem wielu przemian — pomimo częściowej modernizacji, zachował swój zabytkowy charakter i klimat. 

Bytom - tunel na Zamłynie i do GKW

 Tunel pomiędzy placem Wolskiego a ul. Zabrzańską w Bytomiu został wybudowany w okresie przedwojennym jako część infrastruktury kolejowej, który ułatwiał bezpośrednie przejście od strony dworca autobusowego na perony oraz w rejon Zamłynia. Dokładna data jego pierwotnej budowy nie jest jednoznacznie podana w dostępnych źródłach – obecnie funkcjonuje głównie jako przejazd dla rowerów i przejście na perony oraz dojście do peronu stacji GKW i ul. Zabrzańskiej. Tunel w ostanich latach przechodził gruntowną przebudowę i modernizację. 

Zdjęcie pokazuje stan tunelu spzred ok. 10 lat, gdzie na ścianach były jeszce oryginalne okładziny. 

Dziedzictwo bytomskiego Rynku i Lew Erdmana Kalidiego

 Bytomski Rynek powstał w średniowieczu i przez wieki był sercem miasta – od miejsca handlu po centrum życia społecznego. Dziś ma kształt prostokąta, choć pierwotnie był kwadratowy, i zachował swoją rolę jako główny plac Bytomia. 

Lew Erdmanna Kalidego to jedna z najsłynniejszych rzeźb na Górnym Śląsku – symbol Bytomia i Gliwic, znany jako „Lew śpiący” oraz „Lew czuwający”.

Theodor Erdmann Kalide (1801–1863) był niemieckim rzeźbiarzem związanym z Królewską Odlewnią Żelaza w Gliwicach. Specjalizował się w rzeźbach z brązu i żeliwa, a jego dzieła – zwłaszcza monumentalne lwy – stały się ikonami śląskich miast. 

W centrum kadru znajduje się charakterystyczna rzeźba lwa – jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów Rynku. Rzeźba lwa wykonana z brązu, leżąca z głową opartą na łapach. Symbolizuje siłę i czujność, a także pełni funkcję dekoracyjną. Autorem rzeźby był Erdman Kalide. Natomiast w tle widoczne są budynki o klasycznych fasadach, z ozdobnymi gzymsami, wysokimi oknami i dachami z lukarnami.

Bytom - Miechowicka Ostoja Leśna: Staw Różany

 Miechowicka Ostoja Leśna to jedno z najpiękniejszych i najbardziej różnorodnych przyrodniczo miejsc w Bytomiu. Łączy historię górnictwa z bogactwem natury, oferując mieszkańcom i turystom przestrzeń do odpoczynku, rekreacji i kontaktu z przyrodą.

Relikty stawu Różanego 

Nazwa „Staw Różany” w Miechowickiej Ostoi Leśnej wywodzi się z XIX‑wiecznego parku krajobrazowego rodziny Tiele‑Winckler, w którym znajdowały się romantyczne obiekty takie jak Źródło Różane i Ława Różana. Nazwa nawiązuje do róż i lilii wodnych, które rosły w stawach oraz do inskrypcji „Rosen Bank 1888” na kamiennej ławie. Być może w okolicy rosły również roże, czemu zawdzięcza swą nazwę alejka zwana ,,Drogą Różaną". 

Wspomnienie po kopalni Miechowice - budynek byłej zupiarni

Wspomnienie po kopalni Miechowice. Zdjęcie wykonano 20 lat temu. Na fotografii widoczny budynek tzw. "zupiarni" z charakterystycznym dębem, a tuż obok mieściło się biuro PBKR Częstochowa. Natomiast po drugiej stronie był punkt opatrunkowy, gdzie stały dyżur miały pielęgniarki i w razie wypadku lub innego uszkodzenia ciała poszkodowany trafiał bezpośrednio tutaj. Natomiast od strony drugiego dębu było bezpośrednie wejście do tzw. zupiarni, gdzie po szychcie lub przed serwowano posiłki regeneracyjne. Wcześniej była tu sala wizyjna przygotowana na cele edukacyjne, dlatego podłoga była lekko po upadzie. Natomiast po lewej stronie od wejścia do zupiarni mieściła się biblioteka techniczna, którą się opiekował Szczepan.

Widok od strony lampowni 

A dąb ten sam 

Niestety w tej chwili nie ma tu nic oprócz niemego świadka, którym się okazał sędziwy dąb szypułkowy, który ocalał. Na chwilę obecną teren po byłej KWK Miechowice (ok. 25 ha),należący wcześniej do SRK Bytom, jesienią tego roku został sprzedany innemu właścicielowi. Transakcja objęta jest tajemnicą handlową i nie wiadomo kto jest nabywcą tej ogromnej działki?

Zdjęcie wykonano z ,,małej łaźni,, w kierunku ,,Stodoły" (dużej łaźni), gdzie na I i II  piętrze mieściły się łaźnie dla dozoru górniczego.  

Oby ten teren nie został przekształcony w składowisko na odpady lub podobne miejsce. Dla tego terenu brak jest MPZP, ale w studium zagospodarowania przewidziana jest dla tego terenu produkcja i przemysł. 

Trochę szkoda, że tak piękna neoromańska zabudowa została zrównana z ziemią. Ale widać taka była polityka państwa. 

Zdjęcie z nieistniejącego portalu Miechowice.net

Nieistniejący na terenie kopalni Miechowice   - czyli schron dla wartownika. Było ich kilka i niektóre pozostały, ale w zrujnowanym stanie. Złomairze starali się wyszabrować konstrukcje zbrojenia. 

Einmannbunkery, to małe żelbetowe stanowiska ogniowe lub schrony. W czasie wojny produkowane przez III Rzeszę masowo w fabrykach jako prefabrykat i jako "gotowiec" przywożony na miejsce posadowienia. Einmannbunker często był obsypany ziemią,  aż po otwory strzelnicze, a wchodziło się do niego bezpośrednio z okopów, lub czasami był podbudowany na ceglanej lub betonowej podstawie, w celu obserwacji terenu dla ochrony strategicznych zakładów pracy,  ale chroniły również strażników podczas nalotów bombowych. Drzwi wykonane ze stali, betonu lub drewna (ok. 0,8 × 0,8 m), szczeliny obserwacyjne i czasem strzelnice. 

Bytom - urocza kamienica przy ul. Wojciecha Korfantego 18

 Narożna kamienica, trzypiętrowa z wysokim poddaszem usytuowana u zbiegu ulicy Krakowska/Korfantego - adres: Korfantego 18. 

Widok od ul. Krakowskiej 

Ta niezwykle urocza kamienica została wybudowana w/g projektu Konrad Segnitza w 1898 r. Elewacje kwalifikuje się jako styl malowniczego historycyzmu. Na ściętym narożniku spiętrzony wykusz, a ponad nim niewielka wieżyczka, po jej bokach dwie pary szczytów. 

Widok z ul. Korfantego 

Kamienica posiada duze i wygodne mieszkania, którą dysponuje i zarządza wspólnota mieszkaniowa. Niestety wspólnota posiada ograniczone środki, natomiast koszty jej utrzymania są dosyć wysokie.

Miechowice - do różanego źródła i różanej ławki w Dolinie Trzech Stawów

 Źródło różane w Bytomiu-Miechowicach to historyczne miejsce ukryte w lesie, które warto odwiedzić dla jego uroku i znaczenia kulturowego.

Źródełko różane 

Staw różany

Krótka historia i znaczenie: źródło różane znajduje się w Miechowickiej Ostoi Leśnej, na terenie dawnego parku należącego do rodu Tiele-Wincklerów. Zostało przypadkowo odkryte w 2003 roku podczas prac leśnych. Obok znajduje się również Ława Różana z inskrypcją „Rosen Bank 1888”, co wskazuje na XIX-wieczne pochodzenie tych obiektów. Obiekt jest dostępny całą dobę i położony jest w Dolinnie Trzech Stawów — malowniczego zakątka lasu miechowickiego.  

Ławka Różana

Jak trafić: Do samego źródełka nie prowadzi oznakowany szlak, ale nieopodal przebiega szlak  dydaktyczny i żeby łatwiej tu trafić,  warto skorzystać z aplikacji mapowej lub lokalnych przewodników. Miejsce jest nieco ukryte, co dodaje mu tajemniczości i sprawia, że jest idealne dla miłośników eksploracji.

Dolina Trzech Stawów 

Zabytkowy tulipanowiec amerykański 

 Co zobaczysz:

-  Kamienną obudowę źródełka, częściowo porośniętą mchem

-  Otaczającą roślinność: paprocie, stare drzewa, jesienne liście

-  Historyczne elementy parku, które natura powoli odzyskuje

-  Ławkę różaną z wykutą inskrypcją w piaskowcu  

Bytom - detale i maszkarony

 Czym jest maszkaron – to dekoracyjna rzeźba architektoniczna, nie przedstawiająca konkretnej historycznej postaci. Często pełniła funkcję ozdobną lub apotropaiczną, czyli miała odstraszać złe moce. W tym wypadku jest to element dekoracyjny architektury – rzeźba jest częścią fasady budynku, otoczona ornamentami w formie wolut (ślimacznic) i roślinnych motywów, co wskazuje na funkcję estetyczną i symboliczną. 

Jeden z dwóch detali architektonicznych przy ul. Chrzanowskiego 3  

Rzeźba widoczna na zdjęciu przedstawia głowę brodatego mężczyzny w hełmie, wykonaną w stylu klasycystycznym lub neoklasycystycznym. Tego typu detale architektoniczne często symbolizują: Wojownika lub strażnika – hełm i surowy wyraz twarzy sugerują postać obrońcy, być może mitologicznego herosa lub historycznego rycerza. Taki element zdobniczy  może reprezentować cnoty takie jak:  męstwo, siła, czujność lub honor. 

Płaskorzeźba nad bramą wjazdową przy ul. Pow. Warszaw.  32 w Bytomiu. 

Jest to kamienica mieszczańska – a rzeźba pełni funkcję dekoracyjną i symboliczną, podkreślając prestiż miejsca. Widoczne skrzydlate postacie – po bokach twarzy znajdują się dwa anioły lub alegoryczne figury, które mogą symbolizować ochronę, duchowość lub przewodnictwo. Ich obecność sugeruje sakralny lub metafizyczny wymiar budynku. Natomiast  motywy roślinne i ludzkie figury – otaczające ornamenty (liście, kwiaty, postacie w różnych pozach) są typowe dla stylów baroku i secesji. Mogą symbolizować płodność, naturę, cykl życia lub odniesienia mitologiczne.  Z kolei centralna twarz – dramatycznie wyrażona, może symbolizować bóstwo, geniusza miejsca (tzw. genius loci) lub alegorię emocji (np. strachu, ekstazy). Jej wyrazisty grymas nadaje całej kompozycji teatralny charakter. 

Rzeźba  może  również symbolicznie nawiązywać do wygnania z Raju, choć nie jest to jednoznaczne przedstawienie biblijnej sceny. Oto kilka elementów, które mogą wspierać taką interpretację:

1 - Centralna twarz o dramatycznym wyrazie – może symbolizować cierpienie, rozpacz lub gniew, co pasuje do emocji towarzyszących wygnaniu Adama i Ewy.

2 -  Skrzydlate postacie – mogą być interpretowane jako anioły, a konkretnie cherubini, którzy według Biblii zostali postawieni u bram Edenu z mieczem ognistym, by strzec dostępu do Raju (Księga Rodzaju 3:24).

 3 - Postacie ludzkie w różnych pozach – jeśli przedstawiają nagie lub półnagie sylwetki w ruchu, mogą symbolizować Adama i Ewę opuszczających Raj, pełnych wstydu i bólu.

4 - Motywy roślinne – mogą odnosić się do ogrodu Eden, który był pełen życia i piękna, kontrastując z dramatyzmem wygnania.

I takowych elementów zdobniczych na bytomskich kamienicach jest bardzo dużo. Zatem może by warto powołać w Bytomiu do istnienia  ,,Szlak detali i maszkaronów"...? Np. jak w Tarnowie ;) 

Śląskie klimaty - Bytom w kolorze

Bytom - zabytkowa kamienica przy ul. Krakowskiej 40, zbudowana pod koniec XIX w. - styl historyzm. W ostanich latach kamienica przeszła częściowy remont, głownie z zewnątrz (odnowiono balkony oraz wyczyszczono elewację z cegły glazurowanej). Wykonano również gruntowny remont kamienic przy ul. Głębokiej.

Bytom - drzwi jako serce przy ul. Korfantego 22

 Bytomskie klimaty - oryginalny portal przy ul. Korfantego 22 

Drewno  stosowane kiedyś na ogół  pełne jest opowieści i historii, ponieważ te dwuskrzydłowe drzwi z bogatymi rzeźbieniami, przypominają ornamenty secesyjne lub nawet neorenesansowe. Każdy detal zdaje się mieć swój rytm – jakby opowiadał o epoce, w której powstał. Natomiast ocalała żelazna krata na  jednym ze skrzydeł zawiera dekoracyjną nutę z kutego żelaza – nie tylko funkcjonalną, ale też estetyczną. To element, dodaje głębi, wartości i kontrastu. 

Co prawda łuk  portalu jest mocno nadgryziony zębem czasu. Widać pęknięcia, ubytki, odsłoniętą cegłę i nie prezentuje się tak doskonale jak te z karton-gipsu i jak widać w komentarzach wielu osobom się to nie podoba, ale warto spojrzeć na niego nieco inaczej – to nie wada, lecz dowód autentyczności.

Warto też zwrócić uwagę na  detal: Nad drzwiami znajduje się rzeźbiony maszkaron, czyli głowa. Ten centralny punkt, który przyciąga wzrok, może zdradzać funkcję budynku lub jego właściciela oraz celu dla jakiego został wybudowany.

 Nie wiem nawet czy ta kamienica jest objęta opieką konserwatora zabytków? Jednak mam cichą nadzieję, że nadejdzie jeszce taki czas, kiedy ten portal wróci do dawnej świetności. 

Miechowice - ,, Koniec jesieni"

Liście jak złote wspomnienia szeleszczą pod stopami, ostatni wiatr niesie ich szept ku pustym alejkom. Drzewa stoją nagie, jakby wstydziły się ciszy, a niebo zasnuwa się szarością jak kartka bez słów.

Ławki pamiętają śmiech lata, teraz milczą, chłodne i samotne, a stary platan odbija  ostatnie iskry słońca. Jesień odchodzi powoli, zamyka bramy parku, zostawia w dłoniach chłód i obietnicę zimy.

Jedynie pałac, strażnik dawnych dni, zimy się nie boi — stoi dumnie, jakby w jego murach mieszkała odwaga, a śnieg był tylko białym płaszczem chwały.  

Tarnogórskie klimaty - Rynek miejski

 Rynek w Tarnowskich Górach to wyjątkowe i ciekawe miejsce, które od XVI wieku było świadkiem rozwoju miasta górniczego. Jego nieregularny kształt, zabytkowe budynki i górnicze tradycje czynią go jednym z najbardziej charakterystycznych rynków na Górnym Śląsku.  

Jesień na bytomskim Rynku

Kamienice szepczą w złotym półmroku,

liście wirują jak myśli w potoku.

Brukiem stąpa cisza — miękka, dostojna,

czas tu zwalnia, jakby był spokojna.

Fontanna milczy, woda już nie tańczy,

gołębie grzeją się w słońcu jak starcy.

Kawiarnie pachną cynamonem, kawą,

a ludzie snują się z jesienną ławą.

Zegar na wieży tyka melancholią,

w witrynach światło igra z nostalgią.

Rynek — serce Bytomia — w złotej szacie,

jakby wspominał coś, co już nie wraca.

Bytomskie wspomnienia - „Szmer Bytomki pod kołem czasu”

 Trudno sobie dzisiaj wyobrazić sytuację i widok kilka działających młynów na rzece Bytomce, która dzisiaj raczej przypomina ściek. Jednak jeszcze na początku XX wieku, wśród zielonych zakątków okolic dzisiejszej ulicy Łagiewnickiej, wznosił się Młyn Pielki (Pełki) — drewniana perła dawnego krajobrazu przemysłowego. Jego szlachetna sylwetka, uwieczniona na archiwalnej fotografii (zdjęcie pochodzi z albumu BPK) przypominała o czasach, gdy rytm życia wyznaczał szum wody i stukot młyńskich  kamieni.

Młyn Pielki znajdował się na terenie byłej spalarni i obecnie nieczynnej oczyszczalni ścieków przy ul. Łagiewnickiej

Usytuowany w pobliżu nieczynnej już oczyszczalni ścieków, młyn ten zbudowany był w tradycyjnej konstrukcji drewnianej, której ciepło i prostota współgrały z otaczającą przyrodą. Przez lata służył lokalnej społeczności, aż w końcu ustąpił miejsca nowoczesności — rozebrany, by zrobić przestrzeń dla rozwijającej się infrastruktury oczyszczalni. Choć dziś nie ma już po nim śladu, Młyn Pielki pozostaje w pamięci jako cichy świadek przemian, które kształtowały oblicze tej części miasta - przynajmniej na zdjęciu :)