Śladami bytomskiego modernizmu: Tajemnica rzeźby „Leżący” przy Wrocławskiej

Czy spacerując w okolicach zbiegu ulic Wrocławskiej i Strzelców Bytomskich w Bytomiu, zwróciliście kiedyś uwagę na surową, betonową sylwetkę odpoczywającego mężczyzny? Ta modernistyczna rzeźba plenerowa na stałe wpisała się w krajobraz naszego miasta, choć wielu mijających ją codziennie bytomian rzadko zatrzymuje się, by poznać jej historię. 

Oficjalnie w dokumentach rzeźba figuruje pod nazwą „Leżący” (choć w literaturze i pamięci mieszkańców pojawiają się też tytuły „Pokój”, „Mężczyzna z gołębiem”, ,,Leń" czy „Zaprzyjaźnieni”). Jej autorem jest Tadeusz Sadowski – wybitny artysta, który swoimi dziełami ukształtował powojenną przestrzeń publiczną Bytomia. Choć część źródeł wskazuje, że praca mogła powstać już w 1971 roku, Gminna Ewidencja Zabytków miasta Bytomia jednoznacznie datuje ją na rok 1978.

Sama kompozycja przedstawia w sposób syntetyczny, geometryczny i niezwykle monumentalny postać ludzką w pozie półleżącej. Surowy beton, z którego została wykonana, idealnie oddaje ducha epoki późnego modernizmu. Artysta zrezygnował z detali na rzecz czystej formy i gry światłocienia, tworząc obiekt, który idealnie współgra z otaczającą go zielenią miejską. Wpisanie „Leżącego” do rejestru zabytków to dowód na to, jak ważnym i cennym elementem tożsamości kulturowej Bytomia są te z pozoru skromne, powojenne formy przestrzenne.

Następnym razem, gdy będziecie w tej okolicy, zatrzymajcie się na chwilę. Warto docenić ten niezwykły pomnik minionej epoki, który od blisko pół wieku cierpliwie obserwuje tętniące życiem Śródmieście. 

Bytom: Magiczny Zaułek – śląska uliczka z włoskim klimatem

Są takie miejsca, w których czas na chwilę się zatrzymuje, a industrialny krajobraz Śląska nagle ustępuje miejsca romantycznej, intymnej atmosferze. Taki właśnie jest bytomski Zaułek – urokliwa, wąska uliczka ukryta w samym sercu miasta, łącząca: Rynek i ulicę Dzieci Lwowskich. Choć Bytom kojarzy się wielu z surową architekturą, to małe przejście udowadnia, że miasto potrafi zachwycić iście paryskim lub włoskim klimatem. 

Wchodząc w Zaułek, natychmiast uderza nas zmiana tempa. Zgiełk miejskich ulic cichnie, a my trafiamy do przestrzeni, która zachęca do niespiesznego spaceru. Nad głowami łopoczą trójkątne proporczyki, a przytulności dodają wiszące donice z kwiatami i stylowe oświetlenie. Pomiędzy starymi, ceglanymi ścianami i historycznymi kamienicami kryje się kawiarnia Bytom Zdrój, która wystawia na zewnątrz małe, drewniane stoliki. Zapach świeżo parzonej kawy, historyczny bruk pod stopami i gra świateł tworzą tu nastrój idealny na randkę, chwilę z książką albo wieczorne spotkanie z przyjaciółmi. To bez wątpienia jedno z najbardziej fotogenicznych i nastrojowych miejsc na całym Górnym Śląsku.

Bytom Miechowice - śląskie Mazury ogniu jesieni

 Wokół bytomskich stawów miechowickich, potocznie nazywanych przez mieszkańców Pojezierzem Miechowickim, jesień maluje pejzaże, które bez trudu mogą konkurować z najpiękniejszymi zakątkami kraju. Choć te leśne akweny powstały w wyniku działalności człowieka i osiadania terenu po dawnej eksploatacji górniczej, natura w spektakularny sposób odzyskała te przestrzenie, tworząc z nich unikalny, dziki ekosystem. Dziś stawy te stanowią nie tylko schronienie dla ptactwa wodnego i azyl dla wędkarzy, ale też doskonałe tło dla fotografów poszukujących czystej, nieskażonej miejskim zgiełkiem magii.

Gdy nad bytomskimi rozlewiskami słońce zaczyna chować się za horyzontem, otaczający je las staje się świadkiem niezwykłego spektaklu światła i barw. Właśnie wtedy, podczas tak zwanej różowej godziny, niebo rozpala się intensywnymi odcieniami purpury, amarantu i ognistej pomarańczy. Te ciepłe, niemal nierealne barwy tworzą widowiskowy kontrast z ciemną, gęstą ścianą drzew otaczających akwen.

Największy urok tego miejsca ujawnia się jednak w idealnie gładkiej, spokojnej tafli wody. Jezioro działa jak naturalne, gigantyczne lustro, które z fotograficzną precyzją symetrycznie odbija płonący firmament, podwajając intensywność wizualnych doznań. Kompozycję zamykają rosnące na pierwszym planie, puszyste pióropusze trzcin. Delikatnie zarysowane na tle krwistego odbicia, dodają całemu kadrowi leśnej dzikości i głębi. To właśnie ta kojąca cisza, przerywana jedynie szumem szuwarów, oraz hipnotyzująca gra kolorów sprawiają, że miechowickie stawy są jednym z najbardziej malowniczych i melancholijnych zakątków na mapie Śląska.

Bytom Miechowice: Ostoja Pokoju - dom Elim

 Budynek „Elim” to zabytkowy obiekt wzniesiony w 1916 roku, będący częścią dawnego ewangelickiego zakładu opiekuńczego „Ostoja Pokoju” w Bytomiu-Miechowicach. Kompleks ten powstał z inicjatywy słynnej śląskiej diakonisy i filantropki, Evy von Tiele-Winckler, nazywanej Matką Ewą.

Ostoja Pokoju - dom Elim 

Pierwotnie obiekt służył jako dom wypoczynkowy dla sióstr diakonis oraz pensjonat dla gości odwiedzających miechowicki ośrodek. Podobnie jak cała „Ostoja Pokoju”, budynek był miejscem niesienia pomocy osobom ubogim, chorym i opuszczonym. Na przestrzeni lat jego funkcja wielokrotnie się zmieniała. W latach 2019–2021 obiekt przeszedł gruntowną rewitalizację ze środków unijnych. Obecnie budynek należy do Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Miechowicach i pełni funkcję nowoczesnego ośrodka pomocy. Znajdują się w nim mieszkania wspomagane dla osób starszych i potrzebujących wsparcia oraz przestrzeń dla lokalnej. 

Miechowice - majestat złotej godziny nad Górnikiem

 Miechowickie stawy Górnik to ukryty w sercu Bytomia sekret natury, gdzie czas zwalnia swój bieg, a zgiełk codzienności ustępuje miejsca kojącej ciszy leśnych ostępów. W tym urokliwym zakątku lustrzana, gładka tafla wody wiernie maluje na swej powierzchni majestat otaczających ją drzew, tworząc żywy obraz, który jesienią płonie złotem liści, a o zmierzchu mieni się ognistymi barwami zachodzącego słońca. Brzegi kołyszące się rytmem szumiących trzcin stają się bezpieczną przystanią dla dzikiego ptactwa i dumnych łabędzi, podczas gdy zadbane stanowiska wędkarskie nęcą obietnicą spokoju i udanego połowu. To mistyczna oaza zieleni i światła, w której każdy krok po leśnych ścieżkach przynosi głębokie wytchnienie, a piękno przyrody zachwyca swą nieskażoną, malarską czystością o każdej porze dnia.

Miechowice - magia na wyciągnięcie ręki.

 Tuż za progiem miejskiego zgiełku, zaledwie kilka kroków od tętniących życiem osiedli, otwiera się brama do zupełnie innego świata. Stawy Górnik to dzikie piękno na wyciągnięcie ręki – oaza ciszy ukryta tak blisko ludzkich domów, że możesz odnaleźć ją w każdej wolnej chwili. Nie musisz wyjeżdżać daleko, by poczuć kojący dotyk prawdziwej, surowej natury.

Wystarczy krótki spacer, by betonowe chodniki ustąpiły miejsca miękkiemu, leśnemu dywanowi, a gwar rozmów utonął w hipnotyzującym szumie trzcin. Nad brzegiem stawów czas nagle zwalnia. Zatopione w wodzie prastare konary i pnie drzew wyglądają jak naturalne rzeźby, a tafla wody, uwięziona w ramie gęstych szuwarów, działa jak balsam na zmęczone zmysły. To idealne miejsce, by na moment się zatrzymać, odetchnąć głęboko i zachwycić się tym ukrytym skarbem, który codziennie czeka na Ciebie tuż obok.

Rozbark - perła śląskiego modernizmu

 Rozbark kojarzy się wielu z nas głównie z tradycją – pięknymi strojami rozbarskimi i historią przemysłu górniczego. Ta dzielnica Bytomia skrywa jednak architektoniczne skarby z zupełnie innej epoki, które potrafią zachwycić każdego miłośnika miejskich ciekawostek.  Wystarczy wybrać się na spacer w rejon skrzyżowania ulic Brzezińskiej i Jana Kochanowskiego. To właśnie tam stoi niezwykła, międzywojenna kamienica, która wygląda, jakby jej projektant inspirował się... architekturą okrętową.

Mimo że budynek nadgryzł już ząb czasu, jego bryła wciąż robi ogromne wrażenie. Najbardziej wzrok przyciąga płynny, zaokrąglony narożnik, nad którym góruje cofnięta nadbudówka w kształcie walca. Przypomina ona kapitański mostek lub wieżę widokową, co jest podręcznikowym przykładem tzw. stylu okrętowego w modernizmie.

To prawdziwa dominanta w przestrzeni Rozbarku – śmiały, awangardowy projekt, który udowadnia, że przed laty śląska architektura nie bała się odważnych rozwiązań. Choć dziś elewacja wymaga pilnego remontu, warto zadrzeć głowę do góry i dostrzec dawną elegancję tego miejsca. To jedna z tych lokalnych perełek, które mijamy na co dzień, nie wiedząc, jak wielką mają wartość.