Mgła opadła na puste ulice,
czas się zatrzymał w szarym kadrze.
Cienie piszą własną opowieść,
w ciszy, której nikt nie odgadnie.
Zostało tylko puste krzesło,
i ścieżka niknąca w oddali,
jak chwila, co minęła bezpowrotnie,
w świecie, który na moment ocalał....
Miała być historyczna ścieżka edukacyjna, estetyczny przełom i powód do dumy dla mieszkańców Bytomia. Projekt Ajnfart – wjazd do kultury (AjnfART), realizowany przez artystów z grupy Renesans we współpracy ze Stowarzyszeniem Jarmark Kultury i przy wsparciu finansowym miasta, zapowiadał się na jedną z najciekawszych inicjatyw rewitalizacyjnych w Śródmieściu. Niestety, rzeczywistość brutalnie zweryfikowała te ambitne plany. Wspólny wysiłek twórców oraz magistratu nie tylko niszczał w zapomnieniu, ale ostatecznie został na zawsze odcięty od świata i zamieniony w niedostępną twierdzę.
Choć artyści włożyli ogrom serca i pracy w iluzjonistyczne odtworzenie eleganckich wnętrz dawnego Hotelu Lomnitz, instalacja od początku zmagała się z problemem „niewidzialności”. Pomimo intrygującej formy wielkoformatowych obrazów w podcieniach przy ul. Gliwickiej 8, wielu bytomian i turystów nie miało pojęcia, jakie historyczne ciekawostki kryją się tuż obok Rynku. Brak wyraźnej promocji sprawił, że to unikalne miejsce mijano bezwiednie.
Prawdziwym wyrokiem dla galerii okazał się jednak brak szacunku dla wspólnego mienia. Z biegiem czasu w mrocznych podcieniach zaczęli pojawiać się wandalowie. Piękne, dopracowane dzieła sztuki, które dzięki miejskiemu dofinansowaniu miały uczyć historii i promować legalny, estetyczny street art, zostały w wielu miejscach bezmyślnie uszkodzone, zanieczyszczone i pomazane. Dzisiejszy widok kamienicy przy ul. Gliwickiej 8 nie pozostawia już złudzeń co do finału tej historii. Zmęczona powtarzającymi się aktami wandalizmu wspólnota mieszkaniowa podjęła radykalne kroki ochronne. Otwarte dotąd arkady zostały w całości odcięte od ulicy. W przestrzeniach między filarami stanęły wysokie, czarne metalowe płoty, a dolne partie wnęk – do wysokości metra – zostały trwale zamurowane i zabetonowane.
Ten drastyczny krok to niezwykle wymowne, choć bardzo smutne podsumowanie losów ulicznej galerii. Pokazuje on, jak trudna, a czasem wręcz niemożliwa, bywa ochrona otwartej kultury w przestrzeni miejskiej. Tam, gdzie zawiodła edukacja, promocja i społeczna odpowiedzialność, ostateczną odpowiedzią stał się beton, stal i tabliczki zakazu – niszcząc bezpowrotnie unikalny projekt, który miał łączyć historię Bytomia z jego współczesnym obliczem.
Mijamy go w pośpiechu, często nie dostrzegając, jak niezwykły świat nas otacza. Tuż za ścianami tych bloków, tuż nad spokojnym lustrem miechowickiego stawu, toczy się zwyczajne, ludzkie życie – parzy się poranna kawa, ktoś wygląda przez okno, ktoś inny tuli dziecko do snu. Choć z tej perspektywy mieszkańcy pozostają niewidoczni, ich codzienne radości i troski unoszą się nad tą wodą, splatając się z szumem jesiennych drzew. To niezwykłe, jak blisko betonu i ludzkich spraw potrafi ukryć się prawdziwa magia codzienności, na którą tak rzadko mamy czas, by po prostu na nią spojrzeć i ją docenić.
Staw położony na oś. Miechowice przy ul. Nickla i Relaksowej
Pracownia i Galeria „Stalowe Anioły”, założona przed laty w Bytomiu. Do dzisiaj jest to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na kulturalnej mapie Śląska. Od ponad dwudziestu lat działa jako żywy organizm artystyczny, łącząc tradycyjne rzemiosło z nowoczesną wrażliwością.
Podwórko należące do pracowni Stalowe Anioły widziane od strony Zaułka
Główną misją „Stalowych Aniołów” jest odczarowywanie przestrzeni miejskiej i udowadnianie, że sztuka nie musi być zamknięta w zimnych murach muzeów. Pracownia od lat realizuje misję społeczno-kulturalną, wyciągając artystyczne działania wprost na ulice Bytomia. Najlepszym tego dowodem jest organizowany przez nich coroczny Festiwal Sztuki Wysokiej – unikalne wydarzenie, które co roku przekształca industrialne i często zapomniane przestrzenie miasta w tętniące życiem galerie pełne muzyki, teatru i sztuk wizualnych. Poprzez swoje działania pracownia udowadnia, że poprzemysłowe dziedzictwo Śląska ma ogromny potencjał twórczy, a piękno można odnaleźć w miejscach z pozoru nieoczywistych, takich jak ukryte bytomskie podwórka.
Czy spacerując w okolicach zbiegu ulic Wrocławskiej i Strzelców Bytomskich w Bytomiu, zwróciliście kiedyś uwagę na surową, betonową sylwetkę odpoczywającego mężczyzny? Ta modernistyczna rzeźba plenerowa na stałe wpisała się w krajobraz naszego miasta, choć wielu mijających ją codziennie bytomian rzadko zatrzymuje się, by poznać jej historię.
Oficjalnie w dokumentach rzeźba figuruje pod nazwą „Leżący” (choć w literaturze i pamięci mieszkańców pojawiają się też tytuły „Pokój”, „Mężczyzna z gołębiem”, ,,Leń" czy „Zaprzyjaźnieni”). Jej autorem jest Tadeusz Sadowski – wybitny artysta, który swoimi dziełami ukształtował powojenną przestrzeń publiczną Bytomia. Choć część źródeł wskazuje, że praca mogła powstać już w 1971 roku, Gminna Ewidencja Zabytków miasta Bytomia jednoznacznie datuje ją na rok 1978.
Następnym razem, gdy będziecie w tej okolicy, zatrzymajcie się na chwilę. Warto docenić ten niezwykły pomnik minionej epoki, który od blisko pół wieku cierpliwie obserwuje tętniące życiem Śródmieście.
Są takie miejsca, w których czas na chwilę się zatrzymuje, a industrialny krajobraz Śląska nagle ustępuje miejsca romantycznej, intymnej atmosferze. Taki właśnie jest bytomski Zaułek – urokliwa, wąska uliczka ukryta w samym sercu miasta, łącząca: Rynek i ulicę Dzieci Lwowskich. Choć Bytom kojarzy się wielu z surową architekturą, to małe przejście udowadnia, że miasto potrafi zachwycić iście paryskim lub włoskim klimatem.
11.jpg)
