Ruda Śląska - zespół zabudowań szybu „Franciszek"

Zabudowania szybu „Franciszek" stanowiły część pierwszej i jednocześnie jednej z największych kopalń na terenie Rudy - kopalni „Brandenburg". To najprawdopodobniej najstarsza kopalnia na Górnym Śląsku - o ten tytuł rywalizuje jedynie z kopalnią „Emonuelssegen" (Murcki). Pierwsze wzmianki o rudzkim zakładzie podchodzą jeszcze z 1752 roku, formalne nadanie nastąpiło zaś w roku 1770. Początkowo kopalnia należała do barona von Stechow, by w roku 1798 przejść no własność rodziny Ballestremów. Ród Ballestremów stał się wkrótce potentatem przemysłowym no Górnym Śląsku, inwestując w różne gałęzie przemysłu i tworząc jeden z bardziej rozbudowanych koncernów industrialnych. Równocześnie „z rozwojem infrastruktury przemysłowej, rozwijało się budownictwo mieszkaniowe - na terenach bliskich zakładom budowano osiedla robotnicze i domy dla pracowników wyższego szczebla (między innymi przy obecnej ulicy Kościelnej i Staszica. ulicy Ballestremów, wzdłuż ulicy Szczęść Boże, - w ramach kolonii Carl Emanuel przy ulicy Raciborskiej i Wolności, a także w Rudzkiej Kuźnicy). 

Narożny budynek remizy strażackiej

Wieża szybowa dawnego szybu Franciszek [obiekt wpisany do rejestru zabytków]

Zabudowania szybu „Franciszek" zostały potraktowane z niezwykłą dbałością o detal i indywidualny wyraz architektoniczny. Na ich tle wyróżnia się szczególnie budynek remizy strażackiej. któremu nadano cechy zamkowej wieży i wyposażono w liczne ornamenty. Dzięki oryginalnym rozwiązaniom architektonicznym obiekt ten jest jedną z najciekawszych budowli poprzemysłowych znajdujących się na terenie Górnego Śląska. To miejsce to również niezwykły łącznik dla wielu aspektów niematerialnego dziedzictwa kulturowego - w dawnym budynku cechowni szybu „Franciszek" próby orkiestry dętej prowadził sławny dyrygent - Augustyn Kozioł, a zajęcia plastyczne organizował Piotr Latoska, znany rudzki rzeźbiarz. Na północny wschód za zabudowaniami zakładowymi znajdował się rudzki kamieniołom tzw. Steinbruch, z którego materiał posłużył do wzniesienia dziesiątek okolicznych budynków. 

Źródła: rudaslaska.pl (tablica informacyjna)